Các bước phát triển của trẻ qua từng giai đoạn

Sự phát triển trí tuệ và nhận thức của trẻ là cực kì quan trọng. Mọi tác động lên các kết nối thần kinh vốn đang được hình thành nhanh chóng trong não bộ của trẻ theo từng giai đoạn phát triển. Dưới đây là một vài kiến thức dành cho ba mẹ hiểu thêm về các bước phát triển của trẻ.

Vì thế, khi bé vẫy bàn tay nhỏ xíu và bạn vẫy lại với con. Đây chính là sự tương tác tự nhiên đóng vai trò rất quan trọng trong từng bước phát triển của bé.

**Kiến thức khoa học

Những hoạt động tưởng chừng như đơn giản lại có tác động lên các kết nối thần kinh vốn đang hình thành nhanh chóng trong bộ não đang phát triển của trẻ. Trẻ càng thực hành các âm thanh và các cử động mới, dù nhỏ, thì các mạch thần kinh càng nhanh và mạnh hơn. Nghiên cứu cũng chứng minh rằng, một khi đã thông thạo, mỗi kỹ năng sẽ trở thành nền tảng cho kỹ năng kế tiếp, cuối cùng sẽ tạo nên chuỗi khả năng đa dạng và trẻ có thể đi đứng, nói chuyện.

Các bước phát triển có được móc nối với nhau.
Các bước phát triển có được móc nối với nhau.

Các bước phát triển của trẻ – Học cách cầm nắm – chinh phục từng bước một

Một kỹ năng quan trọng phát triển theo cách tích lũy chính là cầm nắm đồ vật – vốn là công cụ thiết yếu để trẻ khám phá thế giới vật chất quanh mình.

Hành động cầm nắm trong giai đoạn đầu đời rất tinh tế, bắt đầu ngay từ sau khi sinh với những cử động “tiền trạm” như vươn vai, cánh tay và bàn tay. Ở giai đoạn này, các cử động của trẻ chủ yếu vẫn là phản xạ bẩm sinh, được chi phối bởi các tế bào thần kinh sâu trong thân não và tủy sống.

Khi não hoàn thiện trong năm đầu đời, các liên kết mới nhanh chóng hình thành trong vỏ não vận động – một dải hẹp các tế bào thần kinh bao quanh rìa ngoài của não, từ tai bên này sang tai bên kia. Sự tăng trưởng quan trọng này diễn ra cùng lúc bên trong các sợi thần kinh, gọi là bó tủy sống, chạy từ vỏ não vận động đến tủy sống để đến các tế bào thần kinh, điều khiển cử động của cơ thể.

Toàn bộ sự phát triển thần kinh này giúp các cử động của trẻ giảm tính phản xạ và thận trọng hơn.Và nó nhanh chóng được thể hiện ra ngoài bằng chuỗi hành động cầm nắm của trẻ. Khoảng 4 tháng tuổi, trẻ sẽ vượt qua giai đoạn phản xạ nắm và có thể cầm một vật nào đó trước mặt. Thắng lợi nho nhỏ này đạt được là nhờ các sợi vỏ não-tủy sống truyền đến các tế bào thần kinh, chi phối cử động ở cánh tay và lòng bàn tay. Khi trẻ được 7 – 12 tháng tuổi, các liên kết thần kinh đến cổ tay và ngón tay dần hoàn thiện, đủ để trẻ chuyển sang một bước đột phá lớn: cầm nắm thế gọng kìm – tức cầm đồ vật giữa ngón cái và các ngón khác.

Tốc độ tăng và độ chính xác của các cử động được hỗ trợ bởi sự tăng trưởng của lớp cách nhiệt, hay còn gọi là myelin, nằm dọc theo các sợi vỏ não-tủy sống. Chẳng mấy chốc, trẻ có thể thực hiện các hành động chính xác, chẳng hạn quay bánh xe, kéo đòn bẩy và cài nút.

Tuy nhiên,còn nhiều kỹ năng khác mà con bạn phải học. Các nhà nghiên cứu ở Anh và Hà Lan đã quan sát 35 trẻ từ 6 đến 20 tháng tuổi để xem cách bé cải tiến việc cầm nắm. Trẻ ở độ tuổi nhỏ hơn chủ yếu nắm bằng sức (kẹp giữa phần dưới các ngón tay và lòng bàn tay). Tuy nhiên, khi bước sang tuổi lên 2, trẻ thường chọn cách cầm nắm chính xác (giữa các ngón và ngón cái) và không cần “huy động” cả 5 ngón tay khi cầm nắm.

Các bước phát triển của trẻ qua từng giai đoạn
Âm thanh tác động rất nhiều đến khả năng biết nói của trẻ

Các bước phát triển của trẻ – Tác động của âm thanh đến khả năng biết nói của trẻ

Tương tự như học cầm nắm, nền tảng quan trọng đối với sự phát triển ngôn ngữ đã có từ trước khi trẻ học nói. Trẻ mới chào đời đã có khả năng phân biệt các âm thanh trong lời nói, chẳng hạn “b” hay “g”. Bập bẹ là cách trẻ tập nói, bắt đầu từ tháng thứ tư, khi các mạch thần kinh đến các cơ cử động quanh miệng được bao phủ bởi lớp myelin. Nhưng trẻ vẫn phải học cách phát ra từ ngữ từ những âm thanh, hiểu ý nghĩa và dần dần kết hợp để tạo thành cụm từ, thành câu. Nghiên cứu cho thấy điều này chỉ có thể xảy ra khi các đường thần kinh được tác động thông qua tương tác với xã hội. Chính vì vậy, bạn nên khởi động việc học ngôn ngữ của trẻ càng sớm càng tốt, đơn giản bằng cách chuyện trò với con.

Điều đáng ngạc nhiên là cách nói chuyện nhấn nhá của cha mẹ thật sự rất hữu ích. Các nghiên cứu các bước phát triển của trẻ cho thấy kiểu nói nhấn nhá, ngân nga theo giai điệu mà các ông bố bà mẹ dùng theo bản năng lại có tác dụng quan trọng đối với sự phát triển của trẻ. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Carnegie Mellon và Đại học Wisconsin đã tìm ra bằng chứng cho thấy trẻ từ 6 – 8 tháng tuổi đã có thể phân biệt được các từ phát âm bằng giọng trầm bổng của em bé, nhưng không thể phân biệt khi nghe bằng giọng người lớn. Một nghiên cứu tại Đại học Washington cho thấy, người mẹ càng giả giọng giống em bé, trẻ càng nhận diện lời nói tốt hơn.

Các nhà khoa học vẫn đang phân loại chính xác xem những cấu trúc nào bên trong não đã hoạt động phối hợp với nhau để tạo nên lời nói. Những gì chúng ta biết về các bước phát triển của trẻ là kỹ năng phức tạp này có liên quan đến các kết nối mạnh mẽ giữa khu vực não chịu trách nhiệm về thính giác (vỏ não thính giác), khu nhận biết từ (vùng Wernicke) và khu điều khiển miệng cử động, phát ra từ ngữ(vùng Broca). Cũng giống như các mạch thần kinh liên quan đến kỹ năng cầm nắm, các kết nối này chỉ có thể tăng trưởng khi được tác động và sử dụng lặp đi lặp lại

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *